بررسی داروهای مبتنی بر لیپوزوم (قسمت سوم)

بررسی داروهای مبتنی بر لیپوزوم (قسمت سوم)

زیست‌سازگاری، سمیت کم و قابلیت حمل داروهای هیدروفیل و لیپوفیل، لیپوزوم‌ها را به یکی از مطلوب‌ترین حامل‌های سیستم دارورسانی نوین تبدیل کرده است. تاکنون داروی‌های ضدسرطان جدیدی مانند دااونوروبیسین و دوکسوروبیسین که بر پایه لیپوزوم‌ها ساخته شده‌اند؛ کاربرد بالینی یافته‌اند. همچنان تحقیقات برای گسترش داروهای لیپوزومی درحال انجام است. در ادامه در تحریریه هنام، اطلاعاتی جامع مربوط به محصولات مبتنی بر لیپوزوم ،که در مراحل کارآزمایی بالینی هستند و یا از لحاظ بالینی تایید شده‌اند؛ به شما داده خواهد شد.

در حال حاضر تعداد زیادی داروی مبتنی بر لیپوزوم برای استفاده ی انسانی موجود است.
بیشتر فرمولاسیون‌های دارویی لیپوزومی برای کاربردهای داخل وریدی و عضلانی (i.m.) در دسترس هستند.

در هنام بخوانید: فناوری لیپوزوم | تحولی در سیستم‌های دارورسانی

داروی‌های مبتنی بر لیپوزوم برای عفونت‌های قارچی:

۲-۳- Amphotec®:

Ben Venue Laboratories Inc و Bedford این دارو مبتنی بر لیپوزوم را برای اولین بار در سال ۱۹۹۶ تولید کردند. هدف از تولید این دارو، درمان عفونت‌های قارچی حاد و همچنین سالک در بیماران کلیوی بود. Amphotec کاملاً از وزیکول‌های لیپیدی کروی تک لایه کوچک یکنواخت با اندازه کمتر از ۱۰۰ نانومتر تشکیل شده است. فرم کلوئیدی منحصر به فرد Amphotec سبب کاهش همولیز، کاهش سمیت و همچنین کاهش توان اتصال این دارو به لیپوپروتئین‌های سطح سلولی شده است.

داروهای مبتنی بر تکنولوژی لیپوزومال

Amphotec، یک پودر استریل، فاقد پیروژن، لیوفیلیزه شده و فرم هدفمند شده داروی آمفوتریسین B جهت تزریق داخل وریدی است. این داروی مبتنی بر لیپوزوم متشکل شده از، کمپلکسی از آمفوتریسین B و کلسترول با نسبت مولی ۱:۱. این دارو در ویال‌های ۵۰ و ۱۰۰ گرمی در بازار موجود است.

نتایج آزمایش‌های in vitro  و in vivo اثر بخشی Amphotec را بر روی گونه‌های Aspergillus و Candida اثبات کرده است.  حداقل غلظت مهاری Amphotec بر روی انواع گونه‌های Candida، کمتر از ۱ میکروگرم بر میلی لیتر گزارش شده است. همچنین در شرایط آزمایشگاهی این دارو، فعالیت قارچ کشی خود را نسبت به انواع دیگری از قارچ‌ها اثبات کرده است.

مکانیسم اثر این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

ماده فعال موجود در این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها، همانند سایر داروهای ضدقارچی، آمفوتریسین B است. آمفوتریسین B همانند سایر پلی‌اتن‌های ضد قارچ‌، پیوند ارگوسترول را در غشای سلول‌های قارچ ایجاد می‌کند.
این پیوند سبب ایجاد یک کانال غشایی می‌شود. این کانال سبب نشت یون‌های تک ظرفیتی از عرض غشا می‌شود.
این امر باعث مرگ سلول‌های قارچی می‌شود.

اتصال آمفوتریسین B به استرول‌های (خصوصا کلسترول) غشای سلول‌های جانوری، علت اصلی سمیت این ماده در جانوران است.  

مواد سازنده این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

هر ویال ۵۰ گرمی این داروی مبتنی بر لیپوزوم شامل: ۵۰ میلی گرم آمفوتریسین B، ۲۶.۴ میلی گرم سدیم کلسترول سولفات، ۵.۶۴ میلی گرم تروماتامین، ۰.۳۷۲ میلی گرم دی هیدرات دی سدیم ادات، ۹۵۰ میلی گرم مونوهیدرات لاکتوز، و اسید کلریدریک.

در هنام بخوانید: بررسی داروهای مبتنی بر لیپوزوم (قسمت اول)

داروی‌های مبتنی بر لیپوزوم برای درمان‌های فتودینامیک:

۳-۱- Visudyne®:

Verteporfin محصولی از شرکت Novartis AG سوئیس است.
Verteporfin اولین داروی تولیدی برای درمان فتودینامیک دژنراسیون ماکولار وابسته به سن است.
این دارو در اختلالات دیگر مثل نئوپلاسم‌های بدخیم نیز استفاده می‌گردد.

یک دوره درمان VISUDYNE (ورپورفین جهت تزریق) یک فرایند دو مرحله ای است که نیاز به تجویز دارو و نور دارد. اولین مرحله تزریق وریدی VISUDYNE است. مرحله دوم فعال سازی VISUDYNE با نور حاصل از لیزر دیود غیر حرارتی است. پزشک باید ۳ ماه پس از درمان بیمار را مجدداً ارزیابی کند و در صورت مشاهده نشت عروق کوروئیدی در آنژیوگرافی فلورسئین ، درمان ممکن است تکرار شود.

داروهای مبتنی بر تکنولوژی لیپوزوم

مکانیسم اثر این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

به هنگام تزریق، این دارو در سلول‌های اندوتلیال عروق خونی درحال رشد از جمله شبکیه تجمع می‌یابد.
هنگام فعال شدن توسط نور لیزر، باعث ایجاد انسدادهای عروق موضعی می‌گردد. این امر باعث مهار عروق سازی جدید و کاهش سیر نقصان تیزبینی می‌گردد.

مواد سازنده این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

لیپوزوم موجود در Verteporfin، یک وزیکول تک لایه فسفولیپیدی است.
این لایه لیپدی متشکل از DMPC و egg phosphatidyl glycerol می‌باشد. اندازه این لیپوزوم‌ها بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ نانومتر است.

لیپوزوم برای تخفیف علائم درد:

۴-۱- DepoDur™:

DepoDur در سال ۲۰۰۴ توسط شرکت‌ SkyePharma تولید و به بازار عرضه شد.
DepoDur برای تجویز قبل از جراحی یا به دنبال بستن بند ناف در طی یک عمل سزارین در نظر گرفته شده است. این دارو به عنوان یک تجویز تک دوز در سطح کمر توسط مسیر اپیدورال است. DepoDur  یک فرمولاسیون با انتشار طولانی مدت مورفین در یک حامل مبتنی بر لیپوزوم خاص برای تجویز اپیدورال است.  در فرمولاسیون DepoDur، مورفین توسط DepoFoam Technology کپسوله می‌شود. کپسوله سازی فوم لیپیدی از مورفین اجازه می‌دهد تا برای مدت طولانی‌تری مورفین در فضای اپیدورال پایدار باقی بماند. این فوم به صورت وابسته به زمان پاره می‌شود تا داروی کپسوله شده را در فضای اپیدورال آزاد کند.
مواد تشکیل دهنده فوم برای آزاد سازی مورفین برای یک دوره ۴۸ ساعته طراحی شده است.  

داروهای مبتنی بر تکنولوژی لیپوزوم

مکانیسم اثر این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

مورفین آزاد شده از DepoDur  هم از نظر عصبی و هم از نظر سیستمیک جذب می‌شود.
مورفین برای کمک به از بین بردن درد شدید مداوم (از جمله درد ناشی از سرطان) استفاده می‌شود. مورفین به دسته‌ای از داروها موسوم به اپیوئیدهای ضددرد (داروهای مخدر) تعلق دارد. این دارو روی مغز تأثیر می‌گذارد تا نحوه احساس و واکنش بدن به درد را تغییر دهد.

مواد سازنده این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

هر ویال DepoDur حاوی ۱۰ میلی گرم در میلی لیتر سولفات مورفین است که در لیپوزوم ها محصور شده است و بیشتر در یک سوسپانسیون بدون نگهدارنده کلرید سدیم ۰.۹٪ پراکنده می‌شود.

فسفولیپیدها و سایر مواد تشکیل دهنده کلسترول ، ۳/۳ میلی گرم در میلی لیتر هستند.
۴.۲ میلی‌گرم در میلی‌لیتر DOPC ، ۰.۹ میلی‌گرم در میلی‌لیتر DPPG ، تری‌کاپریلین ۰.۳ میلی‌گرم بر میلی‌لیتر و تریولین ۰.۱ میلی‌گرم بر میلی‌لیتر.

۴-۲- Exparel®:

Exparel (بوپیواکائین لیپوزومه) یک مسکن غیر مخدر است.
Exparel  پس از جراحی برای مدیریت درد استفاده می‌شود. Exparel بی دردی طولانی مدت پس از جراحی را تا ۷۲ ساعت با تجویز محلی یک دوز در محل جراحی فراهم می‌کند. ماده فعال موجود در این دارو بوپیواکائین است. بوپیواکائین از نظر شیمیایی و دارویی به بی حس کننده‌های موضعی نوع آمید مرتبط است.
بوپیواکائین همولوگ مپیواکائین است و از نظر شیمیایی با لیدوکائین مرتبط است.

داروهای مبتنی بر تکنولوژی لیپوزوم

مکانیسم اثر این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

داروهای بی حسی موضعی احتمالاً با افزایش آستانه تحریک الکتریکی در عصب، کاهش سرعت انتشار ضربان عصب و کاهش سرعت افزایش پتانسیل عمل، باعث ایجاد و هدایت تکانه‌های عصبی می‌شوند.

مواد سازنده این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

قطر متوسط ذرات لیپوزوم از ۲۴ تا ۳۱ میکرومتر است.
لیپوزوم‌ها در محلول ۰.۹٪ کلرید سدیم معلق می‌شوند. هر ویال حاوی بوپیواکائین با غلظت اسمی ۳/۱۳ میلی‌گرم در میلی‌لیتر است.
مواد غیرفعال و غلظت اسمی آنها عبارتند از: کلسترول، ۴.۷ میلی‌گرم در میلی‌لیتر، DPPG ، ۰.۹ میلی گرم در میلی لیتر؛ تری کاپریلین، ۲.۰ میلی گرم در میلی لیتر ؛ و DEPC ، ۸.۲ میلی‌گرم در میلی‌لیتر.

در هنام بخوانید: بررسی داروهای مبتنی بر لیپوزوم (قسمت دوم)

داروی‌های مبتنی بر لیپوزوم ها برای عفونت‌های ویروسی:

۵-۱- Epaxal®:

Epaxal اولین واکسن کمکی برای درمان هپاتیت A می‌باشد. این دارو اولین محصول مبتنی بر واکسن لیپوزومی یا فناوری ویروسوم (virosome) بود که توسط Crucell Berna Biotech ، سوئیس تولید و ثبت شد. Epaxal از تحمل بالایی برخوردار است و همچنین فاقد آلومینیم و تیومرسال است. 

مکانیسم اثر این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

واکسن Epaxal بدلیل فقدان آلومینیم، سمیت کمتری نسبت به واکسن‌های رایج دارد. Epaxal پس از تجویز اولین دوز، با ارائه ایمنی محافظتی برای مدت زمان محدود بسیار موثر است. این دارو تا ۲۰ سال پس از دوز تقویت کننده دوم، ایمنی بدن را فراهم می‌کند. در مقایسه با لیپوزوم ها ، ویروسوم‌ها حاوی گلیکوپروتئین‌های پاکت ویروسی هستند که در غشای دو لایه فسفولیپید با هم تلاقی می‌شوند. ویروسوم‌ها وزیکول‌های کروی شکل هستند که از فسفولیپیدها، لسیتین، فسفاتیدیل کولین و فسفاتیدیل اتانول‌آمین تشکیل شده‌اند. آنها وزیکول‌های تک لایه با قطر تقریبی ۱۵۰ نانومتر تشکیل می‌دهند. سویه RG-SB HAV بر روی یک سلول دیپلوئید انسانی MRC-5 تولید شد و سپس ویروس از طریق فیلتر اولترافیلاسیون از سلول‌ها  خالص سازی می‌شود.

داروهای مبتنی بر تکنولوژی لیپوزوم

  HAV با قرارگیری در معرض فرمالین غیرفعال شد و سپس به سطح ویروسوم متصل می‌شود. این ساختار به دلیل خواص گلیکوپروتئین‌های فعال همجوشی، انتقال آنتی ژن HAV به سلول‌های ایمنی را تسهیل می‌کند.

۵-۲- Inflexal® V:

Inflexal® V برای اولین بار در شرکت سوئیسی Crucell Berna Biotech ثبت و تولید شد.

 Inflexal® V، یک واکسن سه ظرفیتی آنفلوانزا مبتنی بر ویروسوم است. نتایج تحقیقات نشان دهنده ایمنی زا بودن این دارو  در کودکان، بزرگسالان جوان و سالخوردگان است. Inflexal® V از مولکول‌های سطح هماگلوتینین ویروس‎های آنفلوانزا تشکیل شده است که روی غشای مضاعف لیپوزوم‌های فسفولیپید لسیتین نگهداری می‌شوند.  ایمنی زایی برتر واکسن‌های آنفلوانزای Inflexal® V در مقابل conventiona influenza از نظر آماری بهبود قابل توجهی نسبت به واکسن‌های دیگر نشان داده شده است.

مکانیسم اثر این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

Inflexal® V یک واکسن جدید سه ظرفیتی آنفلوانزای مبتنی بر ویروسوم است که آنتی ژن های آنفلوانزا را به اندوزوم می رساند و یک پاسخ ایمنی قوی توسط سلول های ایمنی بدن را تحریک می‌کند

مواد سازنده این داروی مبتنی بر لیپوزوم ها:

Inflexal® V حاوی ۱۵ گرم هماگلوتینین هرکدام از سویه های ویروس آنفلوانزا A و B است. ویروسومهای Inflexal® V با ترکیبی از فسفولیپیدهای طبیعی و مصنوعی پس از حذف گلیکوپروتئینهای سطح آنفلوانزا ، نورآمینیداز (NA) و هماگلوتینین (HA) با قرار گیری در معرض دترژنت  تهیه می شوند. فسفولیپیدهای ویروسوم های Inflexal® V از ۷۰٪ لسیتین و ۲۰٪ سفالین به عنوان اجزای ساختاری تشکیل شده اند.

منابع:

https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=9b8ea543-1de8-472f-9666-34f99ca2f183&type=display
https://www.rxlist.com/visudyne-drug.htm
https://www.apsf.org/article/depodur-a-new-drug-formulation-with-unique-safety-considerations/
https://www.rxlist.com/depodur-drug.htm
https://www.rxlist.com/exparel-drug.htm
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18844588/
https://www.researchgate.net/publication/10995744_InflexalRV_a_trivalent_virosome_subunit_influenza_vaccine_Production

تبلیغات دیجی کول

سروش سراب هرسینی

من سروش سراب هرسینی هستم. سردبیر تیم تولید محتوای شرکت شتابدهنده دارویی هنام فارمد و دبیر کمیته مدیای ایفسا (فدراسیون جهانی دانشجویان داروسازی - شعبه ایران). سال 1394برنده جایزه ویژه جشنواره ملی فیلم عمار شدم و به صورت تخصصی در حوزه سئو، تولید محتوا و ویدیو فعالیت میکنم

Write a Review

پیشنهاد می‌کنیم این‌ها را هم بخوانید:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *