فشار خون بالا ، بررسی آمارنامه‌های دارویی

 فشار خون بالا ، بررسی آمارنامه‌های دارویی

فشار خون بالا مهم‌ترین عامل ایجاد بیماری‌های قلبی و عروقی، سکته مغزی، ناتوانی و مرگ و میر در سراسر جهان محسوب می‌شود. با توجه به گزارش مرکز بیماری‌های غیر واگیر وزارت بهداشت مبنی بر این که بیش از ۱۰ درصد از جمعیت بزرگسالان بالای ۳۰ سال کشور با عارضه فشار خون بالا دست و پنجه نرم می کنند، لذا داروهای ضد فشار خون یکی از پرمصرف‌ترین دسته‌های دارویی به شمار می روند.

با تیم تحلیلی دارو و سلامت هنام تا پایان مقاله همراه باشید.

دسته‌ بندی داروهای ضد فشار خون

۱-دیورتیک‌های تیازیدی

به قرص های فشار خون دیورتیکی، ادرار آور نیز می‌گویند.
این دسته دارویی بر روی کلیه‌ها اثر گذاشته ، سدیم و آب اضافی را از بدن دفع می کند؛
در نتیجه ادرارآورها باعث کاهش حجم خون می‌شوند.
دیورتیک‌های تیازیدی، اغلب اولین داروی درمانی هستند، اما به تنهایی مصرف نمی‌شوند؛ این دیورتیک‌ها شامل هیدروکلروتیازید (میکروزید)، کلرتالیدون و غیره است.

۲-بتا بلاکرها (مسدود کننده‌های بتا)

بتا بلاکر‌ها، برون ده قلب را کاهش داده، قطر رگ های خونی را افزایش داده و باعث می‌شوند تا ضربان قلب آهسته‌تر شود.
مسدود کننده‌های بتا شامل قرص‌های فشار خون اسباتول ( سکترال)، آتنولول (تنورمین) و غیره است؛ این دارو ها به تنهایی کارایی چشم گیری ندارند، به خصوص در افراد سیاه پوست و مسن تر؛ اما زمانی که همراه با دیگر داروهای فشار خون مصرف شوند، موثر خواهند بود.

در همین رابطه در هنام بخوانید: موشکافی استارتاپ های فعال در حوزه سرطان معده، نقش استارتاپ های ایرانی چیست؟

۳- مهارکننده‌های آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسین (ACE)

شامل قرص های فشار خون لیزینوپریل (زستریل)، بنازپریل (لوتنسین)، کاپتوپریل (کاپوتن) و غیره است.
درافراد مبتلا به بیماری‌های مزمن کلیوی ، مهار کننده ACE به عنوان یکی از داروهای اصلی پروتکل درمانی به شمار می رود.

۴- مسدود کننده‌های گیرنده ی آنژیوتانسین (ARB)

این داروها با جلوگیری از تشکیل پلاک به شل شدن عروق خونی کمک می کنند.
ARB ها شامل کاندسارتان (اتاکاند)، لوزارتان و غیره هستند. توجه داشته باشید که افراد مبتلا به بیماری های مزمن کلیوی از این نوع از قرص‌های فشار خون حتما باید استفاده کنند.

۵- مسدود کننده‌های کانال کلسیم

این مسدودکننده‌ها شامل قرص های فشار خون آملودیپین (نورواسک)، دیلتیازم ( کاردیزم، تیازاک) و غیره است.
این داروها به شل شدن عضلات عروق خونی کمک می‌کنند. برخی از آنها ضربان قلب را کاهش می‌دهند. مسدود کننده‌های کانال کلسیم برای مردم سیاه پوست و سفیدسالمند از مهارکننده های ACE بهتر عمل می‌کنند.

۶- مهار کننده‌های رنین

آلیسکیرن (تکتورنا)، تولید رنین را کند می‌کند (رنین آنزیمی است که توسط کلیه تولید می‌شود و شروع کننده‌ مکانیسم‌هایی است که فشار خون را افزایش می‌دهند). تکتورنا توانایی رنین برای آغاز این فرایند را کاهش می‌دهد.
با توجه به احتمال بروز عوارض جدی، هرگز نباید آلیسکرین را همراه با مهار کننده های ACE یا ARBs مصرف کرد.

داروهای فشار خون

۷- داروهایی که بر روی سیستم عصبی مرکزی اثر می‌گذارند

از ارسال سیگنال از مغز به سیستم عصبی برای افزایش ضربان قلب و تنگ شدن رگ‌های خونی جلوگیری می‌کنند.
این دسته شامل کلونیدین (کاتاپرس، کاپوای)، گوانفاسین (اینتونیو، تنکس) و متیل دوپا می‌باشند.

۸- مسدود کننده های آلفا

این داروها تکانه‌های عصبی به رگ‌های خونی را کاهش می‌دهند و تشکیل پلاک در عروق خونی را محدود می‌کنند.
مسدود کننده‌های آلفا شامل دوکسازوسین (کاردورا) و پرازوسین (مینیپرس) هستند.

۹- مسدود کننده های آلفا-بتا

علاوه بر کاهش تکانه های عصبی به رگ های خونی، سرعت ضربان قلب به منظور کاهش مقدار خونی که باید از طریق عروق پمپاژ شود را نیز کاهش می‌دهند.
مسدود کننده‌های آلفا-بتا شامل کارودیلول (کورگ) و لابتالول (تراندات) است.

۱۰- باز کننده‌های عروق

به طور مستقیم بر روی عضلات دیواره های شریان ها اثر می‌گذارند.
این داروها شامل هیدرالازین و ماینوکسیدیل می باشند.
و درواقع از منقبض عضلات شریان‌ها جلوگیری می‌کنند.

۱۱- آنتاگونیست‌های آلدوسترون

آنتاگونیست‌های آلدوسترون به عنوان نمونه اسپیرونولاکتون (آلداکتون) و اپلرنون (اینسپرا) هستند.
این داروها می‌توانند منجر به جذب نمک و احتباس مایعات شوند، که به افزایش فشار خون کمک می‌کند.

داروهای ضد فشار خون

مصرف دارو

میزان مصرف دارو یکی از شاخص های مهم در نظام سلامت هر کشور می باشد که سهم قابل توجهی در افزایش هزینه‌های سلامت دارد. تامین هزینه‌های این مسئله، بار زیادی را بر دوش افراد، جامعه و به طور خاص نظام سلامت هر کشوری تحمیل می کند.

در همین رابطه در هنام بخوانید: روش های نوین درمان فشار خون بالا و نقش شتابدهنده‌ها

نظام دارویی

آمارنامه دارویی جهانی نشان می‌دهد که کل مخارج دارویی ۱/۴۱ تا ۱/۶۳ درصد از تولید ناخالص داخلی را بر حسب مناطق و گروه درآمدی به خود اختصاص می‌دهد
این اعداد تفاوت قابل ملاحظه‌ای از ۰/۲ تا ۳/۸ درصد از تولید ناخالص داخلی بین کشورها وجود دارد.

علاوه بر سهم قابل توجه مخارج دارویی در نظام سلامت، مصرف بی‌رویه دارو، تداخلات دارویی و عوارض ناشی از آن و حتی مرگ و میرهای ناشی از سوء مصرف دارو از جمله مسائل مهم دیگری است که نظام دارویی کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
این مسائل نیز علاوه بر افزایش کل مخارج سلامت و تحمیل هزینه‌های سنگین بر بیمار، در نظام دارویی و درمان نیز موجب افت کیفیت خدمات سلامت می‌شود.

مصرف خود سرانه و بی‌رویه می‌تواند علاوه بر عدم درمان بیماری باعث ایجاد عوارض دارویی در طولانی مدت، مرگ و میر، تاخیر احتمالی در درمان یک بیماری جدی، مخفی شدن نشانه‌هایی از یک بیماری شدید و تداخل با دیگر داروهای مصرفی را به همراه داشته باشد.
یکی از مواردی که توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) پیشنهاد شده است و بیش از ۳۰ سال است که در کشورهای در حال توسعه مورد استفاده قرار می‌گیرد، شاخص‌های مربوط به مصرف دارو است.
این شاخص‌ها توسط WHO در سال ۱۹۹۳ با هدف اندازه گیری مصرف دارو در کشورها، به عنوان خط مقدم در بهبود وضعیت نظام دارویی تدوین گردیده است.

مصرف دارو به عوامل مختلف اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و به طور کل درجه توسعه یافتگی کشورها بستگی دارد.
یکی از شاخص‌های مهم مصرف دارو، مصرف خودسرانه آن در کشورها ی مختلف می‌باشد.

پایش شاخص مصرف دارو

پایش شاخص مصرف دارو همواره یکی از فعالیت‌های اساسی سازمان جهانی بهداشت بوده است.
کشورهایی که از روش‌های پایش منظم سرانه مصرف دارو در جهت برنامه ریزی استفاده می‌کنند، بیشتر از نتایج آن سود می‌برند.
پایش مصرف سرانه دارو در سطح کلان نه تنها باعث کاهش مصرف دارو می‌شود، بلکه سبب بهبود پیامدهای درمان و کاهش عوارض ناخواسته دارویی شده و تغییرات قابل توجه در رفتار نسخه نویسی پزشکان و یا مصرف دارو توسط جامعه ایجاد می کند.

مصرف دارو در ایران

بررسی‌ها نشان می‌دهند مصرف دارو طی دهه گذشته به صورت بی‌رویه‌ای در ایران افزایش یافته است.
همچنین معضلات دارویی اعم از کمبود یا یا فقدان پاره‌ای از اقلام دارویی را به وجود آورده است و نتیجه آن، شکست در درمان، طولانی شدن سیر بیماری و افزایش احتمال مرگ می‌باشد.

لیست ۱۰ داروی پرفروش کشور

براساس آخرین آمارنامه دارویی معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت لیست ۱۰ داروی پرفروش کشور به ترتیب زیر است:

۱- کلوپیدوگرل (Clopidogrel): پرفروش‌ترین داروی کشوراست، در ردیف داروهای بیماران قلبی – عروقی قرارمی‌گیرد. مصرف این داروبا آسپرین خطرناک است.
۲- سفیکسیم: (Cefixime) رتبه دوم را دارد.
۳- آموکسی سیلین که برای رفع عفونت‌های دندانی نیز استفاده می‌شود.
۴-آلبومین(Albumin)، در گروه دارویی مشتقات خونی قرار می‌گیرد و افزایش‌دهنده حجم پلاسما است.
۵- ایمیون گلبولین (immune globulin) سبب کاهش احتمال بروز عفونت سیستمیک و کاهش واکنش میزبان علیه پیوند مصرف می‌شود.

آموکسی کلاو، سوماتروپین، ایمی پنم، فیلگراستیم ومتفورمین (Metformin)، رتبه ششم تا دهم را در میان داروهای پرمصرف دارا هستند.

در همین رابطه در هنام بخوانید: درمان فشار خون بالا ، نانو دارو‌ها چه می‌گویند؟

مصرف داروهای ضد فشار خون و قلبی و عروقی

نتایج آمارنامه دارویی نشان می‌دهد که بیشترین سرانه مصرف در بین ۵۴ گروه درمانی کاتزونگ به ترتیب به داروهای موثر بر قلب و عروق، داروهای ضد التهاب و ضد تب و داروهای دستگاه گوارش مربوط می شود.

به نظر می‌رسد در نتیجه شیوع بالای بیماری‌های قلب و عروق و افزایش شیوع آن‌ها در سنین پایین‌تر، این مساله قابل توجیه است. نتایج تحقیقات بر روی سالمندان نیز نشان می‌دهد که پر مصرف‌ترین دسته داروها، داروهای قلبی و عروقی و ضد فشار خون به میزان ۴۴ درصد می‌باشد.
در خصوص بالا بودن مصرف داروهای قلبی و عروقی مطالعه‌ای نشان داد این موضوع به دلیل مزمن بودن بیماری‌های غیرواگیر و طولانی بودن دوه درمانی با مصرف بیشتر داروها به وجود آمده است.

نتایج سایر مطالعات شتابدهنده هنام نشان داد که هر ساله نزدیک به ۳۲ میلیون مورد سکته قلبی و مغزی در دنیا رخ می‌دهد که باعث مرگ بیش از ۱۷ میلیون نفر می‌شود. سهم بیماری‌ها ی قلبی و عروقی از موارد مرگ و میر بیش از ۴۸ درصد است.

اولین علت مرگ در کشور با ۳۹.۳ درصد کل مرگ ها، ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی است که این امر، بیانگر اهمیت پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی است.
پیشگیری از این بیمار‌ی‌ها علاوه بر کاهش بار بیماری، هزینه های ناشی از داروهای مصرفی را نیز کاهش خواهد داد.
شتابدهنده دارویی هنام فارمد

منابع:

آمارنامه دارویی ایران
http://saalemnews.com/
https://sdsms.ir
https://irje.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-75-23&slc_lang=fa&sid=1
http://honam.ir/blog/treatment-of-headaches-caused-by-high-blood-pressure/

تبلیغات دیجی کول

مریم طالبی

من مریم طالبی هستم، دانشجوی داروسازی ورودی ۹۷ دانشگاه علوم دارویی. به حوزه استارتاپ‌ها و کسب و کار خیلی دارم و مدتیه که در زمینه تولید محتوا و مارکتینگ فعالیت می کنم. فارغ التحصيل كانون زبان ايران و عاشق زبان انگليسى‌ام و از خوندن مقالات و ژورنال هاى انگليسى خسته نميشم!

Write a Review

پیشنهاد می‌کنیم این‌ها را هم بخوانید:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *