بررسی اپیدمیولوژی فشار خون بالا در ایران

بررسی اپیدمیولوژی فشار خون بالا در ایران

فشارخون بالا بیماری تهدید کننده حیات است که نه تنها زندگی بیمار را تحت تاثیر قرار می دهد بلکه بار مالی زیادی به نظام سلامت کشور وارد می کند. درمان و کنترل فشارخون بالا به جهت جلوگیری از ابتلا به سایر بیماری های زمینه ای حائز اهمیت است. در سال ۱۳۹۸ بسیج ملی کنترل فشار خون با شعار« فشار خون، بدانیم و اقدام کنیم» در جهت بررسی اپیدمیولوژی  فشارخون در ایران تشکیل شد.
با تیم تحلیلی دارو و سلامت هنام در این مقاله همراه باشید.

فشار خون بالا

بر اساس اعلام مجمع جهانی فشارخون(ISH) در سال۲۰۲۰، افزایش فشار خون بیش از مقدار طبیعی ۱۳۰/۸۵ به عنوان فشارخون بالا در نظر گرفته می شود. هر چند که همه افراد در معرض ابتلا به این بیماری هستند، با این وجود برخی عوامل احتمال ابتلا را افزایش می دهد:

  • سابقه خانوادگی
  • سن بالای ۶۵ سال
  • جنسیت(مردان>زنان)
  • سابقه بیماری های قلبی-عروقی
  • سابقه بیماری کلیوی، دیابت
  • افزایش تری گلیسرید خون
  • مصرف الکل
  • مصرف بیش از حد نمک
  • مصرف برخی از داروها (ضد التهاب های غیر استروئیدی مانند دیکلوفناک-ایبوپروفن و …)

در همین رابطه در هنام بخوانید: موشکافی استارتاپ های فعال در حوزه فشار خون، نقش استارتاپ های بین‌المللی چیست؟

افزایش فشار خون طولانی مدت منجر به آسیب ارگان های حیاتی مانند مغز، قلب، کلیه، چشم و سرخرگ های انتهایی خواهد شد. بر اساس مقاله مروری چاپ شده در سال ۲۰۲۰، افزایش فشار خون نه تنها منجر به آسیب عروقی می شود بلکه آسیب های غیر عروقی همانند دمانس( فراموشی)، اختلالات حفره دهانی و پوکی استخوان را نیز سبب می شود. به همین خاطر از فشار خون بالا به عنوان “قاتل خاموش” یاد می شود.

درمان فشار خون بالا

با توجه به اینکه ابتلا به فشارخون درمان نشده، کیفیت زندگی و طول عمر فرد را کاهش می دهد، درمان و کنترل صحیح حائز اهمیت است. درمان فشار خون بالا بر پایه ۲ اصل کلی است:

  • اصلاح شیوه زندگی
  • مصرف دارو
"درمان فشار خون بالا"+"-"2"
اصلاح شیوه زندگی

آنچه که در مورد کنترل فشار خون بالا و سایر بیماری های زمینه ای( دیابت، چربی خون بالا و …) اهمیت دارد، اصلاح شیوه زندگی یا همان سالم زیستی است. پژوهشگران روش های زیر را به عنوان پایه اولیه درمان فشار خون بالا پیشنهاد می کنند:

  • کاهش مصرف نمک در رژیم غذایی.( حداکثر مقدار مصرفی ۲۳۰۰ میلی گرم توصیه شده است.)
  • افزایش مصرف پتاسیم در رژیم غذایی.( حداقل مقدار مصرفی ۳۷۰۰ میلی گرم توصیه شده است.)
  • رژیم غذاییDASH  که بر اساس مصرف مقادیر بالایی سبزیجات، میوه، محصولات لبنی کم چرب، غلات، گوشت سفید و مقادیر کمتری مواد شیرین و گوشت قرمز وجود دارد.
  • انجام ورزش های هوازی روزانه حداقل ۳۰ دقیقه.
  • عدم مصرف الکل.
  • عدم مصرف دخانیات.
  • کاهش وزن.

در صورت عدم کنترل فشار خون بالا، با روش های گفته شده درمان دارویی با تجویز پزشک شروع خواهد شد.

بسیج ملی کنترل فشار خون

گرچـه اهمیـت بیماری فشارخون بالا به عنوان عامل مهم مرگ و میـر در کشورهای توسعه یافته شناخته شده اسـت، اما اهمیت آن در کشورهای در حـال توسـعه ناشـناخته مانـده است. از سوی دیگر، فشار خون بالا نه تنها زندگی فرد را مختل می کند، بلکه بار مالی زیادی را به نظام سلامت کشور وارد می کند. به همین خاطر در نیمه اول سال ۱۳۹۸، بسیج ملی کنترل فشار خون در جهت غربالگری و آموزش مبتلایان فشارخون بالا تشکیل شد. آنچه این مطالعه را از مطالعـات قبلـی متمایز می نماید، همکاری تنگاتنـگ کلیه دانشگاه های علوم پزشکی و سازمان های وابسته به آن با وزارت بهداشت بر اساس یک پروتکل مشترک است. بسیج ملی کنترل فشار خون با شعار« فشار خون،بدانیم و اقدام کنیم» ۲ هدف را دنبال می کند:

  • هدف بینابینی: شناسایی افراد پرخطر یا مستعد ابتلا به فشارخون.
  • هدف اصلی: ارائه مباحث آموزشی به افراد و پیشگیری از بروز بیماری.‌
"بسیج ملی کنترل فشار خون"+"-"3"
کنترل فشار خون

بسیج ملی کنترل فشار خون جهت بررسی اپیدمیولوژی فشار خون بالا در ایران مطالعات خود را ۲ سطح انجام داد:

• مرحله آموزش و اطلاع رسانی از ۹۸/۲/۲۸ تا پایان برنامه.
• مرحله غربالگری از۱۳۹۸/۳/۱۷ لغایت ۱۳۹۸/۴/۳۱.

جامعه مورد بررسی در این مطالعه، کلیه افراد ۳۰ سال و بالاتر ایرانی و غیر ایرانی ساکن در کشور بودند. اطلاعات هر فرد پس از مراجعه به پایگاه های سلامت، بر اساس پروتکل مشخصی جمع آوری شد. نظام جمع آوری اطلاعات در این مطالعه به ترتیب زیر صورت پذیرفت:

• تکمیل پرسشنامه با مصاحبه حضوری.
• معاینه بالینی با اندازه گیری فشارخون.
• ثبت داده ها در نرم افزار.
• تحلیل اطلاعات و تهیه داشبورد گزارش ها در سطح ستاد کشوری به تفکیک دانشگاه های علوم پزشکی و زیر مجموعه آنها.

نتایج تحقیقات اپیدمیولوژیک فشار خون بالا

از بررسی اپیدمیولوژی فشار خون بالا اطلاعات زیر به دست آمد:

  • مشارکت در این بسیج ملی به ۳۰ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر رسید.
  • از جمعیت مورد بررسی تعداد ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از فشار خون بالا خود اطلاعی نداشتند.
  • از جمعیت مورد بررسی تعداد ۱۰ میلیون نفر در مرحله قبل از ابتلا به فشار خون بالا شناسایی شدند.
  • میزان شیوع در جمعیت زنان بیش از جمعیت مردان است.
  • میزان شیوع در جوامع با سطح تحصیلات بالاتر به مراتب کمتر از جوامعی است که سطح تحصیلات کمتری دارند.
  • نزدیک به ۳۰% از مبتلایان به فشار خون، درمان خود را به درستی دنبال نمی کنند.

پس از این بررسی، افراد به جهت کنترل فشار خون به چند دسته تقسیم بندی شدند:

  1. فشارخون کمتر از۸۰/۱۲۰میلی متر جیوه.  کنترل فشار خون در این گروه سالانه با مراجعه به پزشک صورت می گیرد.
  2. فشارخون بین ۱۳۰/۸۰ -۱۳۹/۸۹میلی متر جیوه. این افراد در مرحله قبل از ابتلا به فشار خون بالا قرار دارند. جهت کنترل فشارخون توصیه شود در هر مراجعه به پزشک فشارخون وی اندازه گیری شود. اصلاح شیوه زندگی در این گروه تاثیر به سزایی در کنترل فشار خون دارد.

۳.فشارخون نوبت دوم یا میانگین دو نوبت دوم و سوم مراجعه بیش از ۸۵/۱۳۰ میلی متر جیوه. کنترل فشار خون در این افراد بر اساس درمان دارویی با تجویز پزشک و کنترل منظم فشار خون صورت می گیرد.

منابع:

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/salt-reduction

https://www.researchgate.net/publication/333330899

https://doi.org/10.1186/s12889-020-08831-1

www.aimjournal.ir

http://www.ino.ir/TabId/8563/ArtMID/16442/ArticleID/53012/

https://www.irinn.ir/fa/news/697707/بسیج-ملی-کنترل-فشار-خون

تبلیغات دیجی کول

آزاده خوش‌نظر

Write a Review

پیشنهاد می‌کنیم این‌ها را هم بخوانید:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *