تکنولوژی mRNA ، رویکرد جدید حوزه سلامت

 تکنولوژی mRNA ، رویکرد جدید حوزه سلامت

کدمطلب: ۹۹۰۹۰۴۰۳
دانشمندان سال‌ها تلاش کرده‌اند تا برای مقابله با بیماری‌ها، داروهایی ساخته و آن‌ها را با روش‌های مختلف به بدن انسان وارد کنند. گرچه موفقیت‌های بسیار خوبی حاصل شده است اما همچنان بدن آدمی یک گام جلوتر از محققین و دانش روز بوده است! چند سالی است اما برخی دانشمندان نحوه نگاه خود را به موضوع تغییر داده‌اند. آن‌ها به جای اینکه بدن را به عنوان مقصد نهایی رسیدن دارو و محل تاثیرگذاری آن بدانند، آن را همانند کارخانه تولید دارو تصور می‌کنند!
در این نوع نگاه جدید، سلول‌های انسان به کمک تکنولوژی mRNA می‌توانند شتابدهنده مسیر ساخت داروها باشند.
واکسن کرونای شرکت‌های فایزر و بیونتک از داروهایی است که با این تکنولوژی ساخته شده اند.
پس با تیم تحلیلی دارو و سلامت شتابدهنده دارویی هنام تا پایان مقاله همراه باشید تا این تکنولوژی جذاب را بررسی نماییم.

تکنولوژی mRNA

استفاده از mRNA به عنوان دارو، رویکردی کاملاً متفاوت و نوین از سایر روش‌های درمان بیماری‌هاست.
مولکول mRNA نقش اساسی در بیولوژی بدن انسان دارد.
مولکول mRNA درواقع مجموعه دستورالعمل‌هایی است که سلول‌ها با استفاده از آن‌ها تمام پروتئین‌های موردنیاز بدن را ساخته و آن‌ها را به نقاط مختلف بدن می‌فرستند. داروهای تولید شده به کمک تکنولوژی mRNA از فرآیندهای بیولوژیکی طبیعی بهره می‌برند تا بتوانند پروتئین‌ها را بیان کرده و اثر درمانی مطلوب را ایجاد کنند. این تکنولوژی به صورت بالقوه امکان درمان طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها را فراهم می‌سازد؛ بیماری‌هایی که بسیاری از آن‌ها با استفاده از فناوری های فعلی قابل درمان یا کنترل نیستند.

تکنولوژی mRNA شتابدهنده
سلول، به عنوان کارخانه و شتابدهنده تولید داروهای mRNA

امروزه دانشمندان معتقدند mRNA این توانایی را دارد که نحوه کشف، تولید و ساخت داروها را – با وسعت، سرعت و مقیاسی که هم اکنون در صنعت قابل انجام نیست – تغییر دهد. به همین دلیل و با کمک همین تکنولوژی است که سلول‌های بدن را شتابدهنده تولید داروهای نسل جدید می‌دانیم.

برتری تکنولوژی mRNA

استفاده از mRNA به عنوان دارو یا واکسن فرصت‌های زیادی را برای درمان و پیشگیری از بیماری‌ها ایجاد می‌کند.
داروهای mRNA می‌توانند وارد سلول‌ها شده و درون آن‌ها قرار بگیرند تا تولید پروتئین را هدایت کنند.
چیزی که در سایر روش‌های دارویی چندان امکان پذیر نیست.

تکنولوژی mRNA این پتانسیل را دارد که زندگی مردم در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار دهند.

مولکول‌های mRNA در این تکنولوژی در واقع به این گونه طراحی می‌شوند که توالی پروتئین‌های طبیعی و عملکردی در آن‌ها رمز گذاری شده تا mRNA بتواند آن‌ها را جایگزین پروتئین‌های معیوب یا از دست رفته کند.
تکنولوژی mRNA دارای مزایای بالقوه‌ی فراوانی است که برخی از آن‌ها عبارتند از:

✔️ بیان ژن را بدون ورود به هسته سلول یا تغییر ژنوم آن بازیابی می‌کند.
✔️ برخلاف واکسن‌های وکتوری پروتئینی، واکسن‌های mRNA ، تولید لنفوسیت‌های T کشنده را تحریک می‌کنند.
✔️ درمان بیماری‌هایی را که قبلاً قابل مبارزه نبودند، امکان پذیر می‌سازد. این کار با استفاده از ماشین آلات سلول مثل ریبوزوم‌ها برای تولید پروتئین‌های طبیعی و کاملاً فعال انجام پذیر خواهد بود.
✔️ خواصی شبیه دارو دارد که برای ارائه دهندگان مراقبت‌های بهداشتی آشنا است؛ از جمله تکرار پذیری و تنظیم دوز به صورت مزمن.
✔️ روند ساخت و توسعه آن، از انتخاب ژن هدف تا رسیدن به کاندیدای محصول نهایی، بسیار سریع است.

شتابدهنده

چالش‌های اصلی تکنولوژی mRNA

بسیاری از دانشمندان، از جمله آقای فیلیپ شارپ برنده جایزه نوبل سال ۱۹۹۳ در حوزه mRNA ، تصور می کردند که استفاده از تکنولوژی mRNA برای مقاصد درمانی از نظر عملیاتی امکان پذیر نبوده یا بسیار سخت باشد.
وی اما اکنون در مورد واکسن Moderna می‌گوید:

“آن‌ها کاملاً من را متقاعد کرده‌اند که انجام آن ممکن است.”

اینجا در مورد واکسن کرونا شرکت مدرنا بیش‌تر بخوانید.

با این وجود اما هنوز نگرانی‌‌های متعددی برای استفاده از این تکنولوژی وجود دارد؛ از جمله:
✔️ مولکول mRNA بسیار ناپایدار است. بنابراین نگه‌داری و انتقال آن با چالش جدی مواجه است.
✔️ از آنجا که بدن mRNA را به سرعت تجزیه می‌کند، این واکسن‌ها حتما به دوز یادآور (تقویت کننده) نیاز دارند.
✔️داده‌های ایمنوژنیسیته درمورد این تکنولوژی در انسان هنوز آنقدر زیاد نیست که بتوان کاملا آن را بی‌خطر دانست.
✔️ ممکن است در نتیجه‌ی تقویت فعال شدن اینترفرون نوع ۱، واکنش‌های التهابی ایجاد شود.

مولکول mRNA در بدن

مولکول mRNA در بدن دستورالعمل‌هایی برای ساخت پروتئین‌هایی دارد که ممکن است بیماری را درمان کرده و یا از آن پیشگیری کنند. این دستورالعمل‌ها همان چیزی است که دانشمندان در تکنولوژی mRNA به دنبال آن هستند تا از آن برای درمان انواع مختلف بیماری‌ها استفاده کنند.

مولکول RNA

داروهای mRNA مانند داروهای سنتی، مولکول‌های شیمیایی کوچک نیستند.
این داروها همانند داروهای بیولوژیک سنتی مثل پروتئین‌های نوترکیب و آنتی بادی‌های مونوکلونال نیز نیستند (گرچه این داروها از عوامل پیدایش صنعت بیوتکنولوژی بودند). در عوض، داروهای mRNA مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها هستند.
این دستورالعمل‌ها سلول‌های بدن را به سمت ساخت پروتئین برای جلوگیری یا مبارزه با بیماری هدایت می‌کنند.
به عبارتی می‌توان گفت:

تکنولوژی mRNA یکی از اساسی‌ترین مولکول‌های بیولوژیک بدن انسان را هدف قرار داده است.

mRNA یا DNA ؟!

DNA (اسید دئوکسی ریبونوکلئیک) یک مولکول دو رشته‌ای است که دستورالعمل‌های ژنتیکی سلول‌های بدن انسان را برای ساخت پروتئین‌ها ذخیره می‌کند. از طرف دیگر، پروتئین‌ها “ماشین‌های کار” بدن هستند. تقریباً هر عملکردی در بدن انسان – چه فیزیولوژیک و طبیعی و چه پاتولوژیک و مربوط به بیماری – توسط یک یا چند پروتئین انجام می‌شود.

تکنولوژی mRNA شتابدهنده

mRNA همانند DNA حیاتی است.

بدون mRNA ، کد ژنتیکی انسان هرگز توسط بدن مورد استفاده قرار نمی‌گیرد…
پروتئین‌ها هرگز ساخته نمی‌شوند…

به عبارتی بدن در واقع نمی‌تواند عملکردهای خود را انجام دهد. اسید ریبونوکلئوس پیام رسان یا به طور خلاصه mRNA ، نقش حیاتی در بیولوژی بدن انسان، به ویژه در فرآیند معروف به سنتز پروتئین دارد. mRNA یک مولکول تک رشته‌ای است که کد ژنتیکی را از DNA در هسته سلول به ریبوزوم‌ها که ماشین آلات تولید پروتئین سلول هستند، منتقل می‌کند.

نقش مولکول mRNA در ساخت پروتئین‌ها

  1. از طریق فرآیندی که به نام رونویسی شناخته می‌شود، یک نسخه RNA از روی توالی DNA ، برای ایجاد یک پروتئین مشخص ، ساخته می‌شود.
  2. این نسخه – همان مولکول mRNA – از هسته سلول به بخشی از سلول معروف به سیتوپلاسم منتقل می‌شود که ریبوزوم‌ها را در خود جای داده است. ریبوزوم‎ها را می‌توان ماشین آلات پیچیده‌ای در سلول‌ها دانست که وظیفه ساخت پروتئین‌ها را برعهده دارند.
  3. سپس از طریق فرآیند دیگری که به عنوان ترجمه شناخته می‌شود، ریبوزوم‌ها، مولکول mRNA را “خوانده” و دستورالعمل‌های آن را دنبال می‌کنند و پروتئین‌ها را به صورت مرحله به مرحله تولید می‌نمایند.
  4. سپس سلول، پروتئین را بیان کرده تا به نوبه خود عملکرد تعیین شده خود را در سلول یا بدن انجام دهد.

سخن پایانی

استفاده از تکنولوژی mRNA آنقدرها هم جدید نیست!
اما تا سال‌ها به دلایل مختلف، بودجه و سرمایه انسانی کافی برای تحقیق و توسعه آن در اختیار محققین قرار نمی‌گرفت. سرمایه گذاران و شتابدهنده ها هم با این تصور که ایده‌ای عملیاتی نیست، از این دست شرکت‌ها و استارتاپ‌ها حمایت نمی‌کردند. امروزه اما به لطف کرونا این تکنولوژی بیش‌تر از هر زمان دیگر در تاریخ مورد توجه است. دانشمندان نیز امیدوارند بتوانند از این شرایط نهایت استفاده را نمایند.
در ادامه این سری مقالات نیز به سراغ واکسن‌های کرونا با این تکنولوژی خواهیم رفت.
این واکسن ها به نوعی انقلاب تکنولوژی mRNA هستند!

با تحریریه علمی شتابدهنده هنام همراه باشید.

منابع

Moderna
Translate Bio
ResearchGate
Chemical & Engineer news

تبلیغات دیجی کول

هاله نورسته

من هاله نورسته هستم، دانشجوى داروسازى ورودى ٩٦ دانشگاه علوم پزشكى زنجان. به حوزه كسب و كار و استارتاپ‌ها و مدیریت سلامت خيلى علاقه دارم و الان مدتى هست كه در زمينه توليد محتوا و ماركتينگ فعاليت ميكنم.

Write a Review

پیشنهاد می‌کنیم این‌ها را هم بخوانید:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *